Cooltura

PRL24

On Air: Teraz gramy:

Maximus

Dzieci bez opieki

Fot. Shutterstock

Piotr Dobroniak, Dodano: 10.07.2017

Od wielu lat do mediów przedostają się informacje o tym, że brytyjski social service zabrał polskiej rodzinie dzieci. Ruszają wtedy do ataku wszelkiej maści patrioci i obrońcy demokracji, bo słyszą w tym komunikacie jedynie przymiotnik „polski”. Mało kto zastanawia się nad podmiotem całej sprawy, którym w tym przypadku jest dziecko.

Skala zabierania polskich dzieci rodzicom mieszkającym ze swoimi pociechami w Wielkiej Brytanii jest spora. Tylko w 2016 roku, w londyńskim okręgu konsularnym, toczyło się około osiemdziesiąt spraw przeciwko polskim rodzicom (w sumie ponad setka dzieci). W skali całej Wielkiej Brytanii ta liczba jest wyższa. Często rozpoczęcie procedur oddzielenia dziecka od rodziców wynika z niezrozumienia angielskiej kultury i obowiązującego prawa. Zdarzają się też sytuacje, kiedy dziecko zabierane jest od rodziców, którzy je zaniedbują albo wręcz stanowią zagrożenie dla jego życia. Czasem też bywa za późno na jakiekolwiek reakcje. Kiedy jednak służby socjalne z jakiegokolwiek powodu zabiorą dzieci od rodziców, powstaje kolejny problem. Dzieci niejako z automatu są odcinane od polskiej kultury i ojczystego języka.

Dla dobra dzieci

– Szacuje się, że w Wielkiej Brytanii mieszka ponad 220 000 małoletnich obywateli Polski – informuje Anna Maria Przytuła-Pieniążek z konsulatu w Londynie.

– W ostatnich dwóch latach urząd konsularny w Londynie ogółem rejestrował ponad 100 spraw rocznie. W 2015 roku było to 110 spraw, w 2016 roku zarejestrowaliśmy 134 sprawy. We wszystkich toczyły się postępowania sądowe z udziałem miejscowych służb socjalnych dotyczące dzieci obywateli polskich – precyzuje Przytuła-Pieniążek.  Nie we wszystkich z tych spraw dochodziło do czasowego bądź długoterminowego umieszczenia dzieci w rodzinach zastępczych. W okręgu konsularnym w 2015 roku do długoterminowej rodziny zastępczej trafiło siedmioro dzieci, a w 2016 roku dwanaścioro dzieci. W związku z toczącymi się postępowaniami, dzieci umieszczane są w tzw. interim foster placements, czyli w tymczasowych rodzinach zastępczych. W 2015 roku było ich 47, a rok później 109 dzieci.

Trzeba zwrócić uwagę na terminy używane w przypadku odbierania dzieci przez służby socjalne. „Długoterminowe”, czyli takie, kiedy sprawa zakończyła się niepomyślnie dla rodziców dziecka, oraz „tymczasowe”, które obowiązuje na czas prowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy dziecko jest zaniedbywane, czy rodzice sprawują odpowiednią opiekę nad dzieckiem oraz czy dziecko nie jest maltretowane czy molestowane.

– Postępowanie powinno trwać maksymalnie 27 tygodni, ale zdarzają się przypadki, że dzieci pozostają u opiekunów zastępczych dużo dłużej – mówi konsul Michał Mazurek, szef Referatu ds. Pomocy Polskim Rodzinom w Wydziale Konsularnym Ambasady Polskiej w Londynie.

Konsulat od lat stara się pomóc rodzicom a przede wszystkim dzieciom. Pomagał w kontaktach pomiędzy sądami polskimi i brytyjskimi tak, żeby dzieci trafiały do Polski, a nie trafiały do angielskich rodzin zastępczych. Nie jest to jednak rozwiązanie zbyt dobre. Zanim sądy porozumieją się co do losu dziecka, to cały czas pozostaje w UK pod opieką social service.

Rozwiązaniem są opiekunowie zastępczy o polskich korzeniach. Tych jednak od lat brakuje na listach lokalnych rad dzielnicowych. To powoduje, że dzieci – często bardzo małe – odcięte są od polskiej kultury, języka, rówieśników, a przez to tracą kontakt z ojczyzną swoich rodziców.

Jak informują pracownicy konsulatu, po każdym zgłoszeniu sprawy dotyczącej interwencji miejscowych służb socjalnych, która prowadzi do ograniczenia władzy rodzicielskiej, urząd konsularny pisemnie kontaktuje się ze służbami prowadzącymi sprawę, na kolejnych etapach postępowania kontaktując się również z adwokatami stron oraz tzw. children guardian (rodzaj kuratora powołanego przez sąd do reprezentowania interesów dziecka).

W przypadku potrzeby wynikającej z okoliczności sprawy i życzenia wyrażonego przez rodziców, przedstawiciel urzędu konsularnego bierze udział w rozprawach sądowych w charakterze obserwatora. Osobie zainteresowanej (najczęściej jest to rodzic lub oboje, ewentualnie dziadkowie i inni krewni) udostępniana jest lista adwokatów specjalizujących się w prawie rodzinnym. Są to prawnicy, z którymi urzędy konsularne utrzymują bieżący kontakt, mogący pochwalić się skutecznie zakończonymi postępowaniami z udziałem obywateli polskich. W sprawach rozstrzyganych przez sądy rodzinne w Wielkiej Brytanii, a dotyczących opieki nad dziećmi, rodzicom, co do zasady przysługuje tzw. legal aid, czyli opłacanie kosztów reprezentacji prawnej przez publiczny fundusz.

To nie jest adopcja

Jak zostać rodzicem zastępczym? – Raczej staramy się używać określenia „opiekun zastępczy”, aby nie mylić opieki zastępczej z adopcją – mówi Anna Janczyk z Centrum Pomocy Rodzinie „Familia”, która zajmuje się promocją fosteringu wśród Polaków. Fostering to angielskie określenie na instytucje opiekuna zastępczego.

– Opiekun nie posiada praw rodzicielskich. Jeśli rodzice biologiczni z jakichś powodów nie są w stanie pełnić opieki nad dziećmi, obowiązki te przejmuje Local Authority (council – departament Children Services, czyli opieka społeczna). Natomiast opiekę praktyczną spełniają opiekunowie zastępczy, nie są oni formalnymi/legalnymi rodzicami, tylko opiekunami. W praktyce realizują standardowe obowiązki, które normalnie wykonuje rodzic biologiczny. Czyli również spędzają z dziećmi wakacje i święta. Czasem mogą poprosić o przerwy i wtedy dziećmi zajmują się inni opiekunowie. Jednak takie sytuacje należą do wyjątków – opisuje Janczyk.

Dzieci trafiają do takich opiekunów z różnych powodów. – Miejscowe służby socjalne podają jako przyczyny ingerencji najczęściej przemoc domową, uzależnienia, zaniedbania w opiece nad dzieckiem i w wychowaniu. Brytyjskie sądy rodzinne w toku postępowania weryfikują te zarzuty – mówi Anna Maria Przytuła-Pieniążek.

Na czas postępowania, dzieci dla ich bezpieczeństwa zabierane są rodzicom. Sytuacja pogarsza się, kiedy polscy rodzice ignorują korespondencję z sądu rodzinnego albo unikają inspektorów social service. Wtedy maleje szansa na odzyskanie dziecka. Niestety, na przeszkodzie staje często bariera językowa i obawy rodzica przed tzw. systemem. Część polskich mediów podsyca te obawy, a to powoduje więcej szkód niż pożytku.

– Istnieje jednak szereg spraw, w których dzieci decyzją brytyjskich sądów trafiają do miejscowych rodzin zastępczych. Wprawdzie postępowanie sądowe w tego rodzaju sprawach powinno toczyć się zgodnie z miejscowymi procedurami, nie dłużej niż 26 tygodni, to często się zdarza ze okres ten zostaje znacząco wydłużony i dziecko na wiele miesięcy trafia do rodziny zastępczej – potwierdza Anna Maria Przytuła-Pieniążek.

– Najczęściej rodziny do których trafiają dzieci, nie mają żadnych wcześniejszych związków z Polską, językiem polskim, kulturą, tradycją czy religią. Rodzi to szereg poważnych problemów i powoduje stopniowe osłabienie związków dziecka z polskością, proces ten jest zauważalny zwłaszcza w przypadku najmłodszych z dzieci – podkreśla Przytuła-Pieniążek. 

Większość miejscowych służb socjalnych jest gotowa w takich sytuacjach umieszczać dzieci  w polskich rodzinach, jednak najczęściej okazuje się, że na listach osób, które zostały zakwalifikowane jako potencjalni opiekunowie zastępczy nie ma Polaków. Stąd, starając się temu zjawisku zapobiegać, urząd konsularny w Londynie poza wcześniej wskazanymi działaniami wspiera kampanię promującą rodzicielstwo zastępcze, prowadzoną przez CPR-Familia.

Najlepsze rozwiązanie

Problemem jest brak polskich opiekunów na listach fosteringowych. Dlatego właśnie CPR-Familia rozpoczęła kampanie promocyjne, aby Polacy mieszkający na Wyspach zgłaszali się jako opiekunowie zastępczy. Obecnie właściwie nie ma takich rodziców, a potrzeby są spore. Laura Farningham z władz dzielnicy Ealing informuje, że obecnie na 346 dzieci, które są na terenie dzielnicy pod opieką rodzin zastępczych, jedenaścioro to Polacy – osiem dziewczynek i trzech chłopców.

Żadne nie jest pod opieką polskich etnicznie opiekunów.

Każdy chętny, spełniający podstawowe warunki – wiek powyżej 21 lat, dysponowanie dodatkowym pokojem, komunikatywny angielski – po przejściu specjalnego treningu, może zostać opiekunem. Co ważne, na proces zmierzający do uzyskania statusu opiekuna zastępczego nie ma wpływu stan cywilny czy wykształcenie. Większe znaczenie ma umiejętność budowania relacji czy empatia kandydata na opiekuna.

Cały proces trwa od sześciu do ośmiu miesięcy. Brytyjski system rozróżnia cztery typy opieki nad dziećmi.

Pilny – najkrótszy, to opieka nad dziećmi w nagłych wypadkach trwająca maksymalnie kilka dni. Krótkotrwała – opieka od jednego do kilku miesięcy. Długotrwała – dzieci pozostają pod kuratelą opiekunów kilka lat, często do uzyskania pełnoletności. Specjalistyczna – opieka nad osobą niepełnosprawną albo nad niemowlęciem.

Rekrutacją zajmują się władze lokalne, organizacje charytatywne oraz niezależne agencje fosteringowe.

Jak zaznaczają pracownicy CPR-Familia – Ważne jest, żeby dziecko było otoczone opieką z uwzględnieniem swojego pochodzenia, kultury, języka, a także religii.

Co to jest fostering?

Dzieci potrzebują opieki zastępczej z wielu różnych powodów

Czasem rodzice cierpią na poważne choroby lub doświadczają trudności, które uniemożliwiają im opiekę nad swoimi dziećmi. Opiekunowie zastępczy oferują bezpieczny dom i opiekę dostosowaną do indywidualnych potrzeb dziecka.

Ważne jest, aby dziecko było otoczone opieką z uwzględnieniem swojego pochodzenia, kultury, języka, a także religii. Dlatego też poszukiwani są opiekunowie zastępczy, którzy będą w stanie odpowiedzieć na te potrzeby dla dobra dzieci.

Opieka zastępcza różni się od adopcji tym, że opiekunowie zajmują się dziećmi określony czas i nie nabywają praw rodzicielskich.

Trening oraz wsparcie

Opiekunowie zastępczy otrzymują profesjonalny trening oraz stałe wsparcie profesjonalistów

Proces rekrutacji trwa około 6-8 miesięcy. Opiekunowie mogą korzystać z całodobowego wsparcia specjalistów, a także innych opiekunów zastępczych. Na utrzymanie dziecka przekazywane są fundusze (weekly fostering allowance), których wysokość jest zróżnicowana w zależności od wieku dziecka, a także danej gminy. Osoby sprawujące opiekę mają także prawo do specjalnych dodatków (rewards).

Podstawowe kryteria

Procedura zostania opiekunem zastępczym w Wielkiej Brytanii nie jest skomplikowana, a podstawowe warunki może spełnić wiele osób

- wiek powyżej 21 lat

- dysponowanie dodatkowym pokojem, który może być wykorzystany dla dziecka (mieszkanie/dom nie musi być Twoją własnością, może być wynajmowany)

- komunikatywny język angielski, umożliwiający kontakt ze specjalistami

- cierpliwość, empatia, otwartość i umiejętność budowania relacji

- stan cywilny, wykształcenie czy kwalifikacje zawodowe nie mają wpływu na proces rekrutacji

Dodaj komentarz

Ogłoszenia

Wybrane oferty

Jak słuchać radia PRL?

Radio
Przełącz się na cyfrowy system DAB. Po uruchomieniu radia poszukaj nas pod nazwą Polish Radio London, bądź na kanale 11B.

W domu
Jeśli masz platformę N podłączoną do internetu to też możesz słuchać radia PRL. Szukaj nas w stacjach regionalnych.

Internet
Ciesz się najlepszą muzyką na Wyspach Brytyjskich. Kliknij przycisk LISTEN LIVE i słuchaj radia w kilku jakościach.

W telefonie
Ściągnij darmową appkę na twojego smartphon’a i słuchaj nas gdziekolwiek jesteś. Appkę możesz ściągnąć tutaj:

App Store Google Play Windows Store

Napisz do nas!